รายงานพิเศษ
ร่างขอบเขตของงาน (TOR) จ้างเหมาดำเนินการสอบแข่งขันเพื่อบรรจุบุคคลเป็นข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่น
หัวข้อ 4.10 การส่งกระดาษคำตอบส่งตรวจและประมวลผล
- ข้อ 4.10.5 ตรวจกระดาษคำตอบที่ดำเนินการสอบแล้ว ด้วยเครื่องตรวจกระดาษคำตอบโดยสามารถอ่านกระดาษคำตอบเพื่อตรวจนับคะแนนคำตอบที่ถูกพร้อมแสดงผลตรวจนับคะแนนที่ตอบถูกลงบนกระดาษคำตอบแต่ละแผ่นในขณะที่อ่านและสแกนกระดาษคำตอบเฉพาะหน้าที่มีเลขประจำตัวสอบ "และให้จัดทำไฟล์ข้อมูลบันทึกลงใน flash drive แล้วส่งให้ประธาน กสถ.(ประธานคณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น) หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากประธาน กสถ.ทันที เมื่อการตรวจกระดาษคำตอบแล้วเสร็จ” .... โดยให้เป็นความลับในระดับ “ลับที่สุด” ดังนี้
(1) จัดทำไฟล์ข้อมูลคะแนนการตรวจกระดาษคำตอบเป็น ไฟล์ .pdf และ .xlsx หรือในรูปแบบที่ กสถ.กำหนด
(2) จัดทำไฟล์ข้อมูลการสแกนกระดาษคำตอบเป็นไฟล์ .pdf หรือ .jpg หรือในรูปแบบที่ กสถ.กำหนด และกำหนดชื่อไฟล์เป็นเลขประจำตัวสอบ เพื่อให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นใช้ค้นหาภาพกระดาษคำตอบของผู้เข้าสอบได้
ข้อความเหล่านี้อยู่ใน TOR การจ้างเหมาให้สถาบันอุดมศึกษาของรัฐจัดสอบแข่งขันเพื่อคัดเลือกข้าราชการและพนักงานท้องถิ่นในปี 2568 กว่า 6,000 อัตราทั่วประเทศ
กิตติเดช ฉันทังกูล ผู้อำนวยการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) หรือ ACT ตั้งข้อสังเกตในข้อ 4.10.5 ไว้ว่า การระบุให้ จัดทำเป็นไฟล์ .pdf (พีดีเอฟ) และ .xlsx (เอ็กเซล) ใส่ไว้ใน flash drive เป็นช่องโหว่ที่ทำให้ข้อมูลกระดาษคำตอบของผู้เข้าสอบรั่วไหลออกไปได้ ... ใช่หรือไม่
“มีระบุอยู่ข้อ 4.10.5 เกี่ยวกับเรื่องการจัดส่งข้อมูลที่ตรวจสอบเป็นไฟล์พีดีเอฟ กับ เอ็กเซลใส่ลงใน flash drive และส่งไปให้ประธาน กสถ. ซึ่งก็ไม่ทราบว่าเป็นใครนะครับ แต่ตรงนี้คือกระบวนการที่ผมคิดว่ามันน่าจะรั่วได้ง่ายที่สุด เพราะว่าไฟล์ทั้งหมดมันถูกเก็บลงที่ flash drive ใครจะเข้าไปแก้ก็แก้ได้เลย”
“แม้ว่าเรายังไม่รู้รายละเอียดว่า ใครถือไปอะไรยังไง ไฟล์นี้อยู่ในมือใคร เป็นความรับผิดชอบใคร แต่ตรงนี้คือประเด็นใหญ่เลยว่า จัดสอบแทบตาย แต่เข้าไปเจาะเพื่อแก้ข้อมูลได้ง่ายนิดเดียว คือ เจาะไอ้ตรงไฟล์เอ็กเซลนี่แหละครับ แล้วไปแก้ไฟล์ทับ”
ถ้าไปดูเนื้อหาทั้งหมดใน TOR ฉบับนี้ ผู้อำนวยการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน เห็นว่า ส่วนอื่น ๆ ของ TOR มีข้อความที่ระบุถึงความพยายามที่จะป้องกันการทุจริตไว้มากมายเกือบ 100 % แต่กลับมีข้อความในข้อ 4.10.5 ดังกล่าว ที่อาจเป็นช่องทางให้มีคนเข้าไปแก้ไขข้อมูลการสอบได้อย่างง่าย ๆ ไม่ว่าจะเป็นการกำหนดให้จัดเก็บไฟล์และส่งไฟล์ผ่าน flash drive ให้ประธาน กสถ. ... การกำหนดให้จัดเก็บเป็นไฟล์เอ็กเซล ... รวมไปถึงการเขียนว่า เพื่อให้กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นมองเห็นได้
“ถ้าเราจะตีความว่า ข้อความในข้อ 4.10.5 นี้ มีไว้เพื่อเป็นประโยชน์ในการติดตามตรวจสอบไม่ให้เกิดการทุจริตก็ยิ่งน่าแปลกใจนะครับ เพราะในเชิงเทคนิค เรามีเทคโนโลยีบล็อกเชนหลายเจ้าเลย ที่สามารถใช้เพื่อติดตามการเก็บข้อมูลโดยสามารถติดตามบันทึกให้มองเห็นได้ด้วย หากมีความพยายามเข้าไปแก้ไขข้อมูล ... ทำไม TOR ฉบับนี้ ไม่ระบุให้นำเทคโนโลยีแบบนี้มาใช้”
“ผมว่าเรื่องเอาไฟล์ลง flash drive นี่มัน มันก็เหมือนใส่ซองกระดาษปิดผนึกแล้วก็ส่งไปให้นะ แล้วเราก็ไม่รู้ว่าใครเปิดบ้าง แล้วก็ไม่รู้เลยว่า ไปถึงใครบ้าง ใครเข้าไปแก้บ้าง ... ดังนั้นก็ไม่น่าแปลกใจที่เห็นภาพข่าวคนใส่ชุดข้าราชการกำลังนั่งแก้ข้อมูล นั่งแก้ไฟล์กัน”
ผู้อำนวยการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน ยังตั้งข้อสังเกตต่อไปว่า การกำหนดให้มีรูปแบบการจัดเก็บและส่งต่อข้อมูลผ่าน flash drive ไปที่ประธาน กสถ. น่าจะใช้เป็นสารตั้งต้นเพื่อติดตามหาต้นตอของขบวนการโกงสอบข้าราชการท้องถิ่นครั้งนี้ได้ด้วย เพราะแม้ว่า การตรวจพบขบวนการแก้ไขคะแนนจะเกิดขึ้นหลังประกาศผลสอบไปแล้ว แต่ถ้าเราย้อนไปตรวจสอบก่อนหน้านี้ ก็จะพบว่า มีคนจำนวนมากตั้งข้อสังเกตถึงความล่าช้าในการประกาศผลสอบตั้งแต่ต้นแล้ว
“ผมเห็นใน TOR เขียนขั้นตอนแบบนี้ครับ คือ เมื่อทำข้อสอบเสร็จ จะต้องตรวจ ณ ศูนย์สอบนั้นเลยแล้วก็สแกนไฟล์เข้าไปเลย ซึ่งควรจะดีอยู่แล้ว แต่ก็มีขั้นตอนให้เอาข้อมูลลง flash drive จากนั้น flash drive ก็จะถูกส่งกลับไปให้ที่ สถ. ซึ่งประธาน กสถ.ต้องเป็นคนรับผิดชอบตรงตรงนี้แหละครับคือช่องโหว่ .... และถ้าข้อสอบถูกตรวจทันทีที่สอบเสร็จ ซึ่งจัดสอบไปตั้งแต่ต้นเดือนธันวาคม 2568 แต่ที่หน้าเพจ Facebook ของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นในช่วงเดือนภุมภาพันธ์ 2569 ยังมีคนเข้าไปติดตามหลายคนว่าทำไมคะแนนสอบไม่ประกาศสักที”
“การทิ้งเวลาให้ยาวนานออกไปก่อนจะประกาศผล เป็นอีกหนึ่งประเด็นที่ต้องสอบสวนหาข้อเท็จจริงกันนะด้วยว่า มาจากการสั่งการผ่านใครบ้าง” กิตติเดช กล่าวทิ้งท้าย
ผู้อำนวยการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน ทิ้งท้ายด้วยว่า การเปิดเผยขบวนการโกงการสอบเข้าเป็นข้าราชการและพนักงานท้องถิ่นครั้งนี้ ยังสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาที่จะตามมาในระบบราชการไทยอีกมากมาย ตั้งแต่การที่คนจำนวนหนึ่งมีที่มาไม่ถูกต้องและต้องเข้าไปมีส่วนร่วมกับการทุจริตตามคำสั่ง การคัดเลือกบุคคลากรของรัฐที่ไม่ได้ใช้หลักความรู้ความสามารถแต่ใช้ระบบอุปถัมภ์ และการต้องทบทวนว่า ระบบราชการไทยซ้ำซ้อนหรือไม่
ระบบที่ซ้ำซ้อนในบางหน่วยงานทำให้ต้องใช้คนมากเกินไปจนทำให้จ่ายค่าตอบแทนได้ต่ำเกินไปและทำให้คนที่มีความสามารถไม่สนใจงานนี้ ในขณะที่คนที่อยู่ในงานนี้ก็มีรายได้น้อยเกินไป ใช่หรือไม่?
