ปักหมุดจุดมู “ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง” ขอพรงาน ความรัก ค้าขายปัง

ถ้าวันหนึ่งไม่มีใครเก็บรูปปั้นไม้ที่ลอยทวนน้ำในคลองบางรักขึ้นมา วันนี้อาจไม่มี “ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง” ที่มีอายุกว่า 150 ปี ที่ยังคงเป็นที่พึ่งทางใจให้ใครต่อใครมาขอพรกันจนถึงปัจจุบัน ซึ่งนี่ถือเป็นอีกหนึ่งสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่บรรดาสายมูในเมืองกรุงฯ ไม่ควรพลาดด้วยประการทั้งปวง


หลายคนที่ผ่านไปผ่านมาแถวสามย่านอาจเคยเห็นศาลเล็ก ๆ “ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง” ที่ตั้งอยู่บริเวณสามย่าน-สะพานเหลือง ซึ่งอยู่คู่ชุมชนนี้มายาวนานกว่า 150 ปี

คนที่นี่เรียก “เจ้าแม่ทับทิม” ด้วยความรักและศรัทธาว่า “อาม่า” โดยเชื่อว่าท่านศักดิ์สิทธิ์นัก ช่วยในเรื่องเสริมสิริมงคลทั้งการงาน การค้าขาย ไปจนถึงเรื่องความรัก ไม่ว่าจะโสดหรือมีคู่ก็ขอพรได้หมด


สำหรับที่มาของศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลืองนั้นมีที่มาไม่ธรรมดา เล่ากันว่าย้อนไปยุครัชกาลที่ ๕ ชาวจีนชื่อ “นายจู๋ แซ่ตั้ง” อพยพมาตั้งรกราก และยึดอาชีพเลี้ยงเป็ดในย่านนี้

วันหนึ่งพี่ชายของเขาได้เจอรูปปั้นไม้ลอยน้ำวนอยู่ในลำคลอง จึงได้นำรูปปั้นไม้ขึ้นมาพบว่าเป็น “เจ้าแม่ทับทิม” ไม้แกะสลักอย่างสวยงาม นายจู๋เลยนำมาเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจคนสามย่านจนถึงวันนี้ ต่อจากนั้นก็มีการสร้างศาลเจ้าขึ้นแบบเต็มรูปแบบ


จากนั้นในปี พ.ศ. 2454 ในสมัยรัชกาลที่ ๖ ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลืองได้รับพระราชทานกระถางธูปตรา จปร. แบบอักษรจีน เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่รัชกาลที่ ๕ ซึ่งทุกวันนี้ศาลเจ้าแม่ทับทิมแห่งนี้ก็ยังคงใช้กระถางธูปใบเดิมนี้อยู่

นอกจากจะขึ้นชื่อเรื่องความศักดิ์สิทธิ์แล้ว ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง ยังมีรูปแบบของอาคารศาลเจ้าที่โดดเด่นสวยงาม จนได้รับรางวัลอนุรักษ์มรดกทางสถาปัตยกรรม ประจำปี 2568 จากสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 11 เมษายน 2568 ที่ผ่านมา ส่งผลให้ศาลเจ้าแม่ทับทิมแห่งนี้ได้รับความสนใจมากขึ้นทำให้ มีคนรุ่นใหม่และคนในพื้นที่มาร่วมสักการะหลายพันคน


สำหรับวิธีการไหว้เจ้าแม่ทับทิม หรือ อาม่านั้น ให้ตั้งจิตอธิษฐาน บอกชื่อ นามสกุล วันเดือนปีเกิด แล้วขอพรตามปรารถนา

นอกจากนี้ ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง ยังมีจุดพิเศษที่แตกต่างจากที่อื่น ๆ คือ ของที่ใช้ไหว้ เมื่อไหว้เสร็จแล้วสามารถนำกลับไปรับประทานต่อได้


ในส่วนของที่ใช้ไหว้เจ้าแม่ทับทิมที่นิยมกันนั้นก็ได้แก่

-ส้มหรือแอปเปิ้ล 9 ลูก
-ขนมสาลี่หรือขนมถ้วยฟู 1 ชุด
-พวงมาลัย
-ชุดกระดาษไหว้ (ประกอบด้วยหงิ่งเตี๋ย 12 แผ่น, ตั๋วกิม 1 พวง)
-เทียนแดง 1 คู่


ขณะที่ขั้นตอนการไหว้นั้นก็มีดั้งนี้

1.จุดเทียน 5 ดอก ไหว้ศาลทีกง
2.จุดธูปและเทียนไหว้องค์เจ้าแม่ทับทิม ปักธูปกระถางละ 3 ดอก โดยปักกระถางกลางก่อนแล้วค่อยปักกระถางเล็ก
3. จุดธูปไหว้แชเล้งเอียกง 3 ดอก
4.จุดธูปไหว้แป๊ะกง 3 ดอก และตี่จู่เอี้ย 5 ดอก
5.จุดธูปไหว้หมึ่งซิ้งทางซ้ายและขวา อย่างละ 1 ดอก


สำหรับศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง แม้จะเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่ตู่กับชุมชนสะพานเหลืองและชุมชนในพื้นที่สามย่านมายาวนานกว่า 150 ปี อีกทั้งรูปแบบของอาคารศาลเจ้ายังมีความสวยงามโดดเด่น จนได้รับรางวัลอนุรักษ์มรดกทางสถาปัตยกรรม ประจำปี 2568 จากสมาคมสถาปนิกสยาม

แต่ถึงกระนั้นศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง ยังมีอีกมุมหนึ่ง ซึ่งยังคงเป็นที่ถกเถียงในสังคมกันอย่างกว้างขวาง เนื่องจากศาลเจ้าแห่งนี้ยังมีประเด็นข้อพิพาทกับจุฬาฯ ที่กำลังอยู่ระหว่างการอุทธรณ์ หลังศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ผู้ดูแลศาลรุ่นที่ 4 พร้อมสุนัขออกจากพื้นที่ และต้องขอประกันตัวเพื่อเดินหน้าสู้คดีต่อไป


อย่างไรก็ดี วันนี้ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง ยังคงเป็นศูนย์รวมศรัทธา และเป็นอีกหนึ่งเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของกรุงเทพฯ รวมถึงเป็นสัญลักษณ์ของมรดกวัฒนธรรมที่ผู้คนร่วมสืบสาน ซึ่งแม้จะเผชิญความเปลี่ยนแปลงและอุปสรรคมากมาย ศาลเจ้าแห่งนี้ยังคงยืนหยัดเป็นที่พึ่งของชุมชนและจุดประกายความเชื่อให้กับคนรุ่นหลังอย่างงดงาม


##########################

“ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง” ตั้งอยู่ที่บริเวณสามย่าน-สะพานเหลือง ซอย จุฬาลงกรณ์ 30 แขวงวังใหม่ เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร เปิดให้บริการทุกวัน 08.00-18.00 โทร. 06-2875-5884