สำนักงาน ก.ล.ต. เปิดเกมรุกจัดระเบียบตลาดทุนและสินทรัพย์ดิจิทัลครั้งใหญ่ อุดช่องโหว่การพรางตัวของกลุ่มทุน ดันเกณฑ์พิจารณาผู้ถือหุ้นรายใหญ่ฉบับปรับปรุงใหม่ มีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 4 มีนาคม 2569 มุ่งเป้าทะลวงลึกถึงผู้มีอำนาจควบคุมที่แท้จริงหรือนอมินีที่แฝงตัวอยู่หลังม่าน เพื่อยกระดับความโปร่งใสและสกัดกั้นความเสี่ยงเชิงระบบ พร้อมขีดเส้นตายบังคับให้ผู้ประกอบธุรกิจทั้งกลุ่มหลักทรัพย์และคริปโต ต้องเร่งทบทวนสถานะโครงสร้างผู้ถือหุ้นและยื่นขอรับความเห็นชอบให้แล้วเสร็จภายใน 180 วัน นับเป็นก้าวย่างสำคัญในการเรียกคืนความเชื่อมั่นและสร้างบรรทัดฐานใหม่ให้ตลาดทุนไทย
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือ ก.ล.ต. เดินหน้ายกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลตลาดทุนและตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลไทยให้มีความรัดกุมมากยิ่งขึ้น ล่าสุดได้ประกาศปรับปรุงแนวทางการพิจารณาคุณสมบัติบุคคลที่จะเข้ามาเป็น ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ของผู้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์และผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลอย่างเป็นทางการ โดยมุ่งเน้นการทลายโครงสร้างการถือหุ้นซับซ้อน เพื่อให้สามารถสะท้อนถึงผู้มีอำนาจควบคุมที่แท้จริงของธุรกิจได้อย่างโปร่งใส
ความเคลื่อนไหวเชิงรุกในครั้งนี้ถือเป็นการล้อมคอกปัญหาการใช้ตัวแทนอำพราง หรือ นอมินี ที่อาจเข้ามาบั่นทอนความน่าเชื่อถือของระบบการเงิน หลังจากที่ ก.ล.ต. ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้องไปเมื่อเดือนมกราคม 2569 ที่ผ่านมา จนนำมาสู่การประกาศใช้หลักเกณฑ์ใหม่ในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการแล้วตั้งแต่วันที่ 4 มีนาคม 2569
เจาะลึกสาระสำคัญของหลักเกณฑ์ฉบับปรับปรุงใหม่ ก.ล.ต. ได้วางโครงสร้างการตรวจสอบที่เข้มข้นขึ้นในสามมิติหลัก ประกอบด้วย
1.การขยายนิยามของคำว่า ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ให้ครอบคลุมลึกไปถึง ผู้มีอำนาจควบคุม ซึ่งหมายความว่ากลไกการตรวจสอบจากหน่วยงานกำกับดูแลจะไม่หยุดอยู่แค่รายชื่อที่ปรากฏบนหน้ากระดาษทะเบียนผู้ถือหุ้น แต่จะเจาะลึกไปถึงสายป่านและอำนาจการสั่งการที่แท้จริงเบื้องหลังการดำเนินธุรกิจ
2.มีการเพิ่มเติมวิธีการพิจารณาสัดส่วนการถือหุ้นทางอ้อม โดยนำหลักการคิดแบบเฉลี่ยตามสัดส่วน หรือ โปร-ราตา เมธอด มาใช้บังคับ ซึ่งเครื่องมือนี้จะช่วยให้ ก.ล.ต. สามารถคำนวณและแกะรอยการถือครองหุ้นที่ถูกซอยย่อยหรือซ่อนรูปผ่านโครงสร้างนิติบุคคลหลายทอดได้อย่างแม่นยำและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
3.ก.ล.ต. ได้ตีวงการตรวจสอบความสัมพันธ์ที่เข้าข่ายการมีอำนาจควบคุมให้กว้างขวางและอุดรอยรั่วได้มิดชิดกว่าเดิม โดยนับรวมถึงความสัมพันธ์ในครอบครัว ได้แก่ คู่สมรส ผู้ซึ่งอยู่กินกันฉันคู่สมรส และบุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ยิ่งไปกว่านั้น ยังครอบคลุมลึกไปถึงกลุ่มบุคคลที่มีพฤติกรรมแสดงให้เห็นว่ามีเจตนาร่วมกันในการใช้สิทธิออกเสียงไปในทิศทางเดียวกัน หรือที่ในแวดวงการเงินเรียกว่า แอคติ้ง อิน คอนเสิร์ต รวมถึงการมอบอำนาจให้บุคคลอื่นใช้สิทธิออกเสียงแทนตนเองในลักษณะที่เข้าข่ายตามเงื่อนไขที่ ก.ล.ต. กำหนด
การอุดช่องโหว่ทางกฎหมายในครั้งนี้ ไม่เพียงแต่จะช่วยสกัดกั้นกลุ่มทุนสีเทาหรือบุคคลที่มีลักษณะต้องห้ามไม่ให้เข้ามามีอิทธิพลชี้ชะตาในบริษัทหลักทรัพย์และแพลตฟอร์มคริปโตเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างเกราะป้องกันความเสี่ยงขั้นสูงสุดให้กับนักลงทุนรายย่อย ประชาชนทั่วไป ตลอดจนเสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจโดยรวม
อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ภาคธุรกิจสามารถปรับตัวรองรับกติกาใหม่นี้ได้อย่างราบรื่น ก.ล.ต. ได้กำหนดบทเฉพาะกาล โดยขีดเส้นตายบังคับให้ผู้ประกอบธุรกิจทุกราย ต้องเร่งดำเนินการทบทวนสถานะของผู้ถือหุ้นรายใหญ่ในปัจจุบันอย่างเร่งด่วน พร้อมทั้งต้องยื่นขอรับความเห็นชอบบุคคลที่เข้าข่ายเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ตามหลักเกณฑ์ใหม่ ซึ่งยังไม่เคยผ่านการพิจารณาตามเกณฑ์เดิม ให้แล้วเสร็จภายในกรอบเวลา 180 วัน นับตั้งแต่วันที่ประกาศฉบับนี้มีผลบังคับใช้
อย่างไรก็ดีภาคธุรกิจหลักทรัพย์และสินทรัพย์ดิจิทัลจะต้องเผชิญกับบททดสอบครั้งสำคัญในการพิสูจน์ความโปร่งใสของโครงสร้างทุน ซึ่งก้าวย่างที่เด็ดขาดของ ก.ล.ต. ในครั้งนี้ ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่จะช่วยชำระล้างระบบนิเวศของตลาดทุนไทยให้มีความใสสะอาด ปราศจากผลประโยชน์แอบแฝง และพร้อมเติบโตอย่างมีเสถียรภาพในระยะยาว