จี้ “อนุทิน” ออกกฎหมายควบคุม“ราคาน้ำมัน” รับมือวิกฤตพลังงาน หลังสงครามอิหร่าน-สหรัฐฯ

“ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์” ชี้ ปั๊มปฏิเสธขายน้ำมัน อ้างของหมด ทั้งที่ไทยมีน้ำมันสำรองถึง 60 วัน เพราะไร้กฎหมายควบคุม จี้รัฐบาล ออกกฎหมายคุมราคาพลังงาน กำหนดเกณฑ์ดูแลการผลิต-การค้า เพื่อคุ้มครองคนไทยให้ได้ใช้พลังงานในราคาที่เป็นธรรม และห้ามส่งออกในภาวะสงคราม ย้ำต้องเลิกตั้งคนจาก บ.พลังงาน เป็น รมต. ด้าน “ประธานหอการค้า” เผย สงครามสหรัฐ-อิหร่านกระทบธุรกิจโลจิสติกส์ไทย ทำต้นทุนพุ่ง ขนส่งล่าช้า อีกทั้งค่าประกันความเสี่ยงเรือที่ส่งสินค้าไปอ่าวเปอร์เซีย เพิ่มขึ้นถึง 50% ขณะที่ธุรกิจสายการบินและท่องเที่ยวชะลอตัว

ต้องยอมรับว่าขณะนี้ประเทศต่างๆทั่วโลกกำลังเผชิญกับผลกระทบที่เกิดจากสงครามระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิหร่านซึ่งกำลังทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ที่สำคัญเมื่ออิหร่านประกาศปิด“ช่องแคบฮอร์มุซ” พร้อมขู่จะเผาเรือทุกลำที่แล่นผ่าน เพื่อตอบโต้ที่ถูกสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีจนทำให้ผู้นำสูงสุดของอิหร่านเสียชีวิต ได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับเพิ่มขึ้นกว่า 3% อีกทั้งคาดว่าการปิดช่องแคบดังกล่าวซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือในการส่งออกน้ำมันของประเทศในแถบตะวันออกกลาง จะทำให้ทั่วโลกเกิดภาวะขาดแคลนน้ำมันในระยะอันใกล้นี้

ในช่วง 2-3 วันที่ผ่านมาจึงเกิดภาพที่คนไทยแห่ไปเติมน้ำมันเพราะเชื่อว่าราคาจะแพงขึ้นเรื่อยๆ ทำให้รัฐบาลภายใต้การนำของ “นายอนุทิน ชาญวีรกูล” นายกรัฐมนตรี ต้องสยบความตื่นตระหนกด้วยการประกาศว่าไทยมีน้ำมันสำรองที่เพียงพอต่อความต้องการใช้ภายในประเทศถึง 60 วัน (กระทรวงพลังงานระบุไทยมีน้ำมันสำรอง 61 วัน) พร้อมทั้งประกาศตรึงราคาน้ำมันดีเซลเป็นเวลา 15 วัน

ส่วนว่ามาตรการดังกล่าวของรัฐบาลจะสามารถบรรเทาปัญหาราคาพลังงานได้มากน้อยเพียงใด และหากจะแก้ปัญหาพลังงานในระยะยาวควรจะทำเช่นไร คงต้องไปฟังความเห็นจากผู้รู้


ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์ เกษมศรี รองเลขาธิการพรรคพลังประชารัฐ ซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านพลังงาน มองว่า แม้รัฐบาลจะบอกว่าประเทศไทยมีน้ำมันสำรอง 61 วัน ซึ่งปริมาณน้ำมันที่สำรองดังกล่าวนั้น ประกอบด้วย น้ำมันที่มีอยู่ในคลังอยู่แล้ว ซึ่งสามารถใช้ในประเทศได้ 38 วัน และน้ำมันที่อยู่ในเรือบรรทุกซึ่งแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มูสก่อนที่จะเกิดการสู้รบระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่าน ซึ่งสามารถใช้ในประเทศได้ 23 วัน แต่หลังจากประกาศแค่วันเดียวปั๊มน้ำมันหลายแห่งกลับแจ้งกับผู้ใช้บริการว่าน้ำมันหมด แสดงว่าผู้ประกอบการมีน้ำมันแต่ไม่เอามาขาย รอให้ราคาขึ้นก่อน แล้วค่อยเอาสต็อกเก่าที่ต้นทุนถูกมาขายในราคาแพงๆ ขณะที่บริษัทน้ำมันบางบริษัทปรับขึ้นราคาไปแล้ว แต่เมื่อรัฐบาลประกาศตรึงราคาจึงค่อยปรับลดราคาลงมา

“ การกักตุนน้ำมันดังกล่าวนั้นต้องถามว่ากักตุนที่ปั๊มหรือกักตุนที่โรงกลั่น ซึ่งจะเห็นได้ว่าสมัยที่ยังไม่มีการแปรรูป ปตท.การจะขึ้นราคาน้ำมันได้ต้องให้กรมสรรพสามิตไปตรวจถังว่าในถังมีน้ำมันกี่ลิตร ถ้ายังมีน้ำมันอยู่ก็ต้องขายน้ำมันในราคาเก่า แต่ปัจจุบันการที่ผู้ประกอบการสามารถกักตุนและขึ้นราคาน้ำมันได้อย่างอิสระก็เพราะประเทศไทยไม่มีกฎหมายกำกับดูแลราคาพลังงาน มีแค่การกำกับดูแลคุณภาพน้ำมัน ทั้งที่พลังงานถือเป็นความมมั่นคงของชาติและเป็นยุทธปัจจัย ” ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์ กล่าว

ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์ ชี้ว่า หากจะแก้ปัญหาดังกล่าวนายกรัฐมนตรีควรใช้อำนาจในฐานะประธานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ สั่งให้มีกฎหมายควบคุมราคาพลังงาน และต้องมี Domestic Market Regulations หรือกฎระเบียบข้อบังคับของตลาดภายในประเทศ ซึ่งเป็นข้อกำหนดที่รัฐบาลใช้ควบคุมดูแลการผลิตและการค้าภายในประเทศ เพื่อคุ้มครองผู้บริโภค เช่น ในภาวะสงครามหรือภาวะวิกฤตถ้าบริษัทพลังงานมีน้ำมันอยู่ในคลังจะต้องให้คนไทยใช้ก่อนและห้ามไม่ให้มีการส่งออก หากบริษัทพลังงานมีสัญญาส่งออกน้ำมันกับต่างประเทศ ในภาวะสงครามหรือภาวะวิกฤตก็สามารถยกเว้นข้อตกลงในสัญญาได้โดยไม่ต้องสียค่าปรับ

เรื่องเหล่านี้ควรจะตราเป็นกฎหมายไว้อยู่แล้ว ไม่ใช่รัฐบาลต้องมาประกาศว่าห้ามส่งออกน้ำมันแบบที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งเป็นลักษณะของการขอความร่วมมือ ไม่ใช่กฎหมาย โดยในการออกกฎหมายควบคุมพลังงานนั้นหากรัฐบาลเห็นว่าเป็นเรื่องเร่งด่วนก็สามารถออกเป็นประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีไปพลางก่อนได้ จากนั้นจึงค่อยออกเป็นพระราชบัญญัติต่อไป

“ รัฐบาลประกาศว่าประเทศไทยมีปริมาณน้ำมันที่สามารถใช้ได้ถึง 61 วัน แต่วันนี้คุณไปเติมโซฮอล์ 91 ( น้ำมันเบนซินพื้นฐานผสมเอทานอล 10%) หลายปั๊มบอกว่าหมดแล้ว น้ำมันจะหมดจากหน้าปั๊มได้อย่างไร เป็นไปไม่ได้ เท่ากับว่าตอนนี้บริษัทพลังงานทั้งปั๊มน้ำมันและโรงกลั่นฉีกหน้ารัฐบาลอย่างแรง คือถึงมีน้ำมันก็ไม่ขาย รอให้ราคาขึ้นแพงๆแล้วค่อยขายใช่หรือเปล่า ที่จริงถ้าปั๊มขึ้นป้ายว่าน้ำมันหมด เจ้าหน้าที่ต้องลงไปตรวจว่าหมดจริงไหม ถ้าหมดแล้วทำไมไม่สั่งเข้ามาใหม่ ถ้าสั่งแล้วโรงกลั่นไม่ขายก็ต้องเอาผิดกับโรงกลั่น ไม่ใช่ปล่อยกันแบบนี้ ผมเคยอยู่ในคณะกรรมการราคาพลังงานที่เป็นธรรม ซึ่งมีปลัดกระทรวงพลังงานเป็นประธาน ก็มีการถกเถียงกันว่าการกำกับดูแลราคาพลังงาน อย่างเช่น ค่าการตลาด เป็นหน้าที่ใคร หน้าที่กระทรวงพาณิชย์หรือกระทรวงพลังงาน กระทรวงพาณิชย์บอกกฎหมายไม่ได้ให้อำนาจ กระทรวงพลังงานก็บอกไม่มีอำนาจ ถ้าไม่มีอำนาจก็ออกกฎหมายให้มีอำนาจสิ มีรัฐมนตรีพลังงานมากี่คนก็ไม่เคยออกกฎหมายควบคุมราคาน้ำมัน ขณะที่ราคาหมู ราคาไก่ สามารถควบคุมได้หมด แต่ไม่ควบคุมราคาพลังงาน บอกว่าเป็นตลาดแสรี แต่จริงๆมันเป็นตลาดเสรีของทุนผูกขาด แบบนี้คนไทยตายแน่นอน ” ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์ ระบุ


ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์ กล่าวต่อว่า การที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ในฐานะหัวหน้ารัฐบาลได้สั่งการให้กระทรวงพลังงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องประกาศตรึงราคาน้ำมันดีเซลในราคาลิตรละ 29.94 บาท เป็นเวลา 15 วัน นั้นเป็นเพียงมาตรการชั่วคราว ยังไม่ชัดเจนว่าหลังจากนี้แนวทางแก้ปัญหาจะเป็นอย่างไร ขณะที่การนำกองทุนน้ำมันมาพยุงราคาก็เป็นการนำเงินของประชาชนเองมาอุดหนุน เนื่องจากกองทุนน้ำมันเป็นการ "เรียกเก็บเงิน" เมื่อน้ำมันหรือก๊าซ LPG ราคาถูก และนำไป "ชดเชย" ในช่วงที่ราคาน้ำมันหรือก๊าซ LPG มีราคาแพง โดยช่วงที่น้ำมันหรือก๊าซ LPG ราคาถูก เงินที่จะเก็บเข้ากองทุนน้ำมันก็ไปบวกในราคาน้ำมันหรือก๊าซ LPG ส่งผลให้ช่วงที่น้ำมันหรือก๊าซ LPG ในตลาดโลกราคาถูก คนไทยก็ยังต้องใช้น้ำมันหรือก๊าซ LPG ราคาแพงอยู่ดี

ดร.ม.ล.กรกสิวัฒน์ ชี้ว่า ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้หลายๆรัฐบาลไม่สามารถแก้ปัญหาราคาพลังงานก็เพราะรัฐบาลนำคนจากบริษัทพลังงานมาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน รวมทั้งอนุญาตให้ข้าราชการและอดีตข้าราชการกระทรวงพลังงานนั่งเป็นกรรมการในบริษัทธุรกิจพลังงานด้วย เพราะแน่นอนว่าเมื่อบุคลลเหล่านี้มีผลประโยชน์ในบริษัทพลังงานเขาย่อมทำเพื่อบริษัทพลังงานมากกว่าจะทำเพื่อประชาชน ดังนั้นถือเป็นจังหวะดีที่รัฐบาลอนุทินจะเปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาส โดยตั้งทีมไทยแลนด์ด้านพลังงานที่ไม่ได้มาจากบริษัทพลังงาน ขึ้นมาให้ข้อมูลที่เป็นกลางและเป็นธรรมเพื่อนำไปสู่การแก้ปัญหาพลังงานอย่างแท้จริง รวมทั้งออกกฎหมายกำกับดูแลราคาพลังงานอย่างเป็นธรรม และออกระเบียบห้ามไม่ให้ข้าราชการและอดีตข้าราชการกระทรวงแรงงานนั่งเป็นกรรมการในบริษัทพลังงานไปพร้อมกันด้วย

ทั้งนี้ต้องยอมรับว่าราคาพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้นอันเนื่องมาจากปัญหาการสู้รบระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านนั้นจะส่งผลกระทบทั้งต่อประชาชนทั่วไปและภาคธุรกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะด้านโลจิสติกส์


ดร.พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทย และสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ได้ให้สัมภาษณ์กับสื่อว่า จากการประเมินร่วมกับภาคธุรกิจและผู้ให้บริการโลจิสติกส์ พบว่าสงครามระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านที่นำไปสู่การประกาศปิด“ช่องแคบฮอร์มุซ” นั้น มีแนวโน้มที่จะก่อให้เกิดผลกระทบที่ชัดเจน ดังนี้

1. ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เนื่องจากความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่ยกระดับขึ้น ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบปรับตัวขึ้นทันทีและมีแนวโน้มผันผวนต่อเนื่อง ซึ่งจะสะท้อนผ่านต้นทุนค่าขนส่งทางเรือ ทางอากาศ และทางบกทั่วโลก ทำให้ต้นทุนโลจิสติกส์โดยรวมเพิ่มขึ้นเป็นวงกว้าง

2. การขนส่งสินค้าไปยังอ่าวเปอร์เซียต้องเผชิญ War Risk Premium หรือค่าเบี้ยประกันภัยความเสี่ยงสงคราม โดยผู้ส่งออกที่มีปลายทางในภูมิภาคอ่าวเปอร์เซียจะถูกเรียกเก็บ"ค่าเบี้ยประกันภัยความเสี่ยงสงคราม" เพิ่มเติมจากบริษัทเดินเรือและบริษัทประกันภัย ซึ่งจะทำให้ต้นทุนต่อเที่ยวเรือเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเบื้องต้นทราบว่าค่าประกันความเสี่ยงดังกล่าวจะสูงขึ้นถึง 50% เลยทีเดียว

3. การส่งออกไปตะวันออกกลางอาจชะลอตัวลงหรือหยุดชั่วคราว ในระยะสั้นบริษัทเรือบางส่วนอาจชะลอการรับจองตู้สินค้าไปยังพื้นที่เสี่ยง หรือปรับตารางเดินเรือใหม่หากจำเป็นต้องขนส่งจริง ส่งผลให้ผู้ประกอบการต้องเผชิญทั้งต้นทุนที่สูงขึ้น และระยะเวลาขนส่งที่ยาวนานขึ้น ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการบริหารสต็อกสินค้าและกระแสเงินสด

4. การส่งออกไปยังยุโรปจะต้องเผชิญต้นทุนที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แม้ก่อนหน้านี้หลายเส้นทางไปยุโรปรวมถึงสหรัฐอเมริกาฝั่งตะวันออกได้มีการปรับเส้นทางอ้อมผ่านแหลมกู๊ดโฮปอยู่แล้วเนื่องจากปัญหาความตึงเครียดในทะเลแดง แต่หากราคาน้ำมันปรับเพิ่มขึ้นจากปัญหาสงครามระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านก็จะทำให้ต้นทุนการเดินเรือเพิ่มขึ้นไปอีก ซึ่งส่งผลต่อราคาสินค้าปลายทาง และความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออกไทย ขณะที่การปรับอ้อมเส้นทางเดินเรือข้างต้นนอกจากจะทำให้ต้นทุนค่าขนส่งเพิ่มขึ้นแล้วยังทำให้ต้องใช้เวลาขนส่งนานขึ้น ซึ่งเมื่อรวมระยะเวลาไป-กลับแล้วต้องใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 1 เดือน ซึ่งจะกระทบต่อการวางแผนตู้ขนส่งสินค้าไปกลับอีกด้วย

" แน่นอนว่าสถานการณ์การสู้รบระหว่างสหรัฐฯและอิหร่านนั้นส่งผลต่อระบบโลจิสติกส์ทั่วโลก เพราะจะทำให้ราคาพลังงานและค่าระวางเรือปรับตัวสูงขึ้น ซึ่งจะเป็นแรงกดดันต่อระบบการค้าโลก และกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออกไทย ดังนั้นผู้ประกอบการไทยควรเร่งทบทวนสัญญาการขนส่ง เงื่อนไขการประกันภัย และต้นทุนพลังงาน พร้อมทั้งเตรียมแผนรองรับสถานการณ์ต่างๆ เพื่อรักษาความต่อเนื่องของธุรกิจและลดความเสี่ยงจากความผันผวนในระยะสั้น นอกจากนั้นการสู้รบครั้งนี้ยังมีผลกระทบต่อธุรกิจสายการบินและธุรกิจท่องเที่ยวซึ่งเป็นรายได้หลักของไทยอีกด้วย โดยสายการบินระหว่างประเทศหลายแห่งต้องปรับเส้นทางบินเพื่อหลีกเลี่ยงน่านฟ้าที่เป็นพื้นที่เสี่ยง โดยเฉพาะในตะวันออกกลาง ส่งผลให้เวลาเดินทางยาวนานขึ้นและต้นทุนของสายการบินเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันนักท่องเที่ยวจากประเทศต่างๆก็เดินทางท่องเที่ยวน้อยลงเนื่องจากไม่มั่นใจในสภาวะเศรษฐกิจ อีกทั้งประเทศไทยในฐานะผู้นำเข้าพลังงานจะได้รับผลกระทบจากความผันผวนของราคาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ โดยสะท้อนผ่านต้นทุนการผลิต ค่าไฟฟ้า ค่าขนส่ง และค่าครองชีพของประชาชน "" ประธานสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ระบุ