งานวิจัย เผย 'โหมดวันหยุด' ละลายพฤติกรรมรักษ์โลก

งานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Tourism Management เผยว่าทำไมพฤติกรรมรักษ์โลกของเราจึงหายไปเมื่อไปเที่ยวพักผ่อน ?


จากการศึกษาล่าสุดของมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย พบว่า การอยู่ใน "โหมดวันหยุด" (Holiday Mode) หรือ Vacation place identity ทำให้ผู้ท่องเที่ยวมีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยลง นักวิจัยพบว่า แม้ค่านิยมด้านสิ่งแวดล้อมหลักของนักท่องเที่ยวจะไม่เปลี่ยนแปลง แต่การเดินทางสามารถกระตุ้น "อัตลักษณ์ของสถานที่ท่องเที่ยว" ซึ่งทำให้ผู้คนรู้สึกอิสระและมีความรับผิดชอบต่อพฤติกรรมที่ยั่งยืนน้อยกว่าเมื่ออยู่ที่บ้าน




ดอรีน ฟอน บรีเอล นักศึกษาปริญญาเอก จากคณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ กล่าวว่า การเปลี่ยนอัตลักษณ์ชั่วคราวนี้อธิบายได้ว่าทำไมแม้แต่นักท่องเที่ยวที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมก็ยังใช้ทรัพยากรอย่างสิ้นเปลืองและอนุรักษ์น้อยลงเมื่ออยู่ห่างจากบ้าน: "สิ่งนี้แตกต่างจาก 'อัตลักษณ์บ้านเกิด' ที่รู้จักกันทั่วไป ซึ่งมีรากฐานมาจากกิจวัตร ความรับผิดชอบ และความผูกพันทางอารมณ์ในระยะยาว"

นักวิจัยได้ทำการศึกษา 3 ครั้ง และพบว่าผู้เข้าร่วมการวิจัยระบุว่าตนเองมีความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยลงเมื่อไปเที่ยวพักผ่อนเมื่อเทียบกับตอนอยู่ที่บ้าน

ดร. แอนนา ซินน์ กล่าวว่า การที่ผู้คนเปลี่ยนอัตลักษณ์นั้นไม่ใช่เรื่องแปลก—จากอัตลักษณ์การทำงานไปสู่อัตลักษณ์ความเป็นพ่อแม่ ไปสู่อัตลักษณ์ความเป็นชาติ—แต่การศึกษานี้เป็นครั้งแรกที่ระบุอัตลักษณ์เฉพาะของการท่องเที่ยวและผลกระทบต่อความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม

งานวิจัยก่อนหน้านี้ของมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ (UQ) แสดงให้เห็นว่าการท่องเที่ยวเป็นต้นเหตุของการปล่อยก๊าซคาร์บอนเกือบ 9% ของทั่วโลก แต่ความพยายามที่จะส่งเสริมพฤติกรรมที่ยั่งยืนมากขึ้นในหมู่นักท่องเที่ยวกลับประสบปัญหา

ศาสตราจารย์ซารา ดอลนิการ์กล่าวว่า การกระตุ้นความผูกพันกับบ้านเกิดก่อนออกเดินทางหรือระหว่างการเดินทางอาจช่วยส่งเสริมพฤติกรรมที่ยั่งยืนได้

“ภาคอุตสาหกรรมและผู้กำหนดนโยบายควรทบทวนช่วงเวลาและกลยุทธ์สำหรับแคมเปญด้านความยั่งยืน แทนที่จะใช้ข้อความที่ทำให้รู้สึกผิดระหว่างการเดินทาง เช่น การใช้ผ้าเช็ดตัวซ้ำ หรือการลดเวลาอาบน้ำ การกระตุ้นอย่างนุ่มนวลที่ทำให้เรานึกถึงกิจวัตรประจำวันที่บ้านก่อนออกเดินทางอาจสร้างความแตกต่างอย่างมาก”

อ้างอิง :
https://karryon.com.au/forgood/holiday-mode-sustainability-travel/
https://phys.org/.../2026-01-holiday-mode-green-habits