คอลัมน์ศิลปะแห่งศรัทธา
โดย Artmulet
ตำนานการอวตารเป็นพระรามขององค์พระนารายณ์มหาเทพ เพื่อมาปราบ ท้าวราพณาสูร (ทศกัณฐ์) หรือราวณะ พญายักษ์ผู้มี ๑๐ เศียร ๒๐ กร (ตามพรที่ได้รับจากองค์พระนารายณ์) อสูรผู้ที่มักรังควาน สร้างความเดือดร้อนให้กับทั้งเหล่าเทวดาและมนุษย์ โดยเรื่องราวปางนี้ขององค์นารายณ์ จะเริ่มขึ้นภายหลังจากที่นนทกถูกสังหารลงแล้ว และได้ไปเกิดใหม่เป็นโอรสของท้าวลัสเตียนกับนางรัชฎาแห่งกรุงลงกา
พระนารายณ์ลงมาเกิดเป็นมนุษย์ทรงพระนามว่า พระราม เป็นพระโอรสของท้าวทศรถ และพระนางเกาสุริยากษัตริย์สุริยะวงศ์แห่งกรุงอโยธยา มีพระอนุชาคือ พระพรต พระลักษณ์ และพระสัตรุต ต่อมาเมื่อท้าวราพณาสูรได้มาลักพาตัวนางสีดาผู้เป็นชายาของพระรามไปยังกรุงลงกา พระรามจึงได้ติดตามไปเพื่อนำนางสีดากลับมา จนต้องทำสงครามแย่งชิงกันระหว่างยักษ์กับมนุษย์ โดยฝ่ายยักษ์มีกองทัพยักษ์ ฝ่ายมนุษย์มีกองทัพวานรเป็นกำลังสำคัญ รวมถึงเหล่าเทวดาก็ได้อวตารลงมาเป็นพญาวานรขุนพลเอก ๑๘ ตน พญาวานรคู่พระทัยมีนามว่า หนุมาน
พระรามและพระลักษณ์ได้คุมกองทัพวานรของสุครีพแห่งเมืองขีดขิน ข้ามน้ำข้ามทะเลไปทำสงครามซึ่งกินเวลาหลายปี กองทัพของพระรามได้เข็ญฆ่าจนเหล่าอสูรล้มตายลงเป็นอันมาก
ภายหลังท้าวราพณาสูรจึงต้องออกมาสู้รบกับพระรามด้วยตนเอง ทั้งสองฝ่ายต่อสู้กันหลายครั้ง พระรามก็ยังไม่สามารถมีชัยเหนือกรุงลงกา จนพิเภกโหรเอกทูลต่อพระรามว่า ทศกัณฐ์นั้นถอดดวงใจฝากไว้กับพระฤษีโคบุตรผู้เป็นอาจารย์จึงฆ่าไม่ตาย พระรามเลยต้องให้หนุมานทหารเอกไปหลอกล่อเอากล่องดวงใจทศกัณฐ์จากฤษีโคบุตรมา เมื่อหนุมานได้กล่องดวงใจมาแล้ว พระรามได้ออกรบกับกองทัพยักษ์อสูรเป็นครั้งสุดท้าย
ศึกครั้งนี้พระรามได้แผลงศรไปปักอกท้าวราพณาสูรหรือทศกัณฐ์ ขณะเดียวกันหนุมานก็ขยี้กล่องดวงใจ จนท้าวราพณาสูรสิ้นใจถึงแก่ความตายลงในทันที ต่อมาพระรามจึงได้อภิเษกให้พญาพิเภกขึ้นเป็นกษัตริย์ครองกรุงลงกาต่อไป แล้วจึงเสด็จกลับสู่กรุงอโยธยา
รามายณะเป็นตำนานที่เล่าขานต่อกันมาในอินเดียเป็นเวลานานนับพันปี โดยเฉพาะลัทธิไวษณพนิกายที่ยกย่องสรรเสริญความยิ่งใหญ่ของพระนารายณ์มหาเทพสูงสุดแห่งศาสนาพราหมณ์ เวลาต่อมาฤษี วาลมิกิ ได้รวบรวมเรียบเรียงเรื่องราวแล้วรจนาขึ้นใหม่ จนเป็นคัมภีร์ต้นแบบเรื่องการอวตารเป็นพระรามของพระนารายณ์ ที่มีการเผยแพร่ต่อมาทั้งในอินเดีย และภูมิภาคอื่น ๆ ของโลกอย่างแพร่หลาย
เรื่องรามจันทราวตารที่อยู่ในคัมภีร์รามายณะสันนิษฐานว่า น่าที่จะเป็นเรื่องการทำสงครามจริง ระหว่างฝ่ายพระรามรวมถึงชาวอโยธยาที่เรียกว่ามนุษย์ คาดว่าน่าจะเป็นพวกเชื้อสายชนผิวขาวที่เรียกว่า อารยะ ส่วนวานรนั้นน่าที่จะเป็นชาวพื้นเมืองที่อยู่ในดินแดนริมเทือกเขาวินชยะ ซึ่งเป็นชนผิวดำผมหยิกริมฝีปากหนา กับอีกฝ่ายคือพวกรากษส ซึ่งก็คือชาวลังกาที่เป็นชนผิวดำ ผมหยิก ร่างรูปกายใหญ่ เหล่าพวกอารยชนจึงเรียกฝ่ายนี้ว่ารากษส หรือ ยักษ์
ภายหลังรามายณะได้แพร่หลายเข้ามาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อินโดนีเชีย พม่า ลาว เขมร เวียดนาม และไทย) และได้มีการแต่งเติมขึ้นใหม่เพื่อให้เข้ากับแต่ละท้องถิ่น จึงทำให้มีเนื้อหาที่แตกต่างไปจากต้นฉบับ สำหรับไทยนั้นได้รับผ่านมาจากพราหมณ์โบราณ ภายหลังได้มีการแต่งขึ้นใหม่เป็น รามเกียรติ์ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ รามเกียรติ์นั้นส่งผลต่อทั้งชีวิต ค่านิยม และความเชื่อของคนไทยอย่างลึกซึ้ง ที่ได้หล่อหลอมควบรวมทั้งคติพราหมณ์ ฮินดู และพุทธศาสนาเข้าด้วยกัน ส่งผลต่อความเชื่อทั้งด้านโหราศาสตร์ และด้านพิธีกรรมต่างๆ โดยเฉพาะพิธีกรรมทางสงคราม
พิธีที่ปรากฏจากรามเกียรติ์ เช่น พิธีกุมภนิยา พิธีสญชีพ พิธีอุโมงค์ พิธีลับหอกโมกศักดิ์ พิธีชุบศรนาคบาศ พิธีชุบศรพรหมาสตร์ พิธีชุบหอกกบิลพัท พิธีเสกหอกเมฆพัท พิธีชุบเหราพต พิธีชุบคทาวุธ พิธีบดยา พิธีทดน้ำ และพิธียกฉัตรแก้ว รวมถึงความเชื่อต่อพลังอำนาจแห่งเทพเจ้า ที่ได้ส่งเสริมขวัญกำลังใจให้กับทั้งเหล่าแม่ทัพ นายกอง และไพร่พลทั้งหลาย
พิธีกรรมทางสงครามนั้นเป็นมโนทัศน์ที่ช่วยเสริมความมั่นคงทางจิตใจ หวังพึงพาอำนาจของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อเป็นหนทางลัดแห่งชัยชนะ รามเกียรติ์ยังถือเป็นคติธรรมในการดำเนินชีวิตที่ดีอีกด้วย จากการสะท้อนถึงการต่อสู้ระหว่างธรรมมะกับอธรรม ความซื่อสัตย์ ความจงรักภักดี ความรัก และความกตัญญู ผ่านตัวละครอย่างพระรามและหนุมาน ความพิสดารของมหากาพย์รามเกียรติ์ ยังได้พัฒนาไปเป็นขนบธรรมเนียม ประเพณี และเป็นศิลปะอันวิจิตร ที่ได้นำมาสู่แรงบันดาลในการสร้างรูปเคารพเทพเจ้า ซึ่งเป็นประติมากรรมแห่งศรัทธาของ Artmulet มาแล้วหลายผลงาน โดยรังสรรค์ผ่านงานศิลปะไทยร่วมสมัย ด้วยมโนทัศน์ความเชื่อศรัทธาต่อมหากาพย์รามเกียรติ์ดังที่กล่าวมาแล้ว ทั้งหลายทั้งปวงนี้เพื่อฝากไว้ให้เป็นสมบัติอันล้ำค่าของคนไทยสืบไป
----------------------------------
Facebook Inbox: Artmulet
OfficialLine ID: @artmulet
เว็บไซต์ :www.artmulet.com
