'ธีระชาติ' เค้นไชยชนก ตอบปมสัมพันธ์ผู้ชนะงาน TH-AI Passport

'ธีระชาติ' เค้นคำตอบไชยชนก ปมสัมพันธ์ผู้ชนะงาน TH-AI Passport รับรู้จักแต่ไม่ยุ่งจัดซื้อ ปลัดดีอีย้ำ 139 TPS ไม่มีใน TOR ระบบจริงต้องเผื่อช่วงพีก รองรับผู้ใช้จำนวนมาก

เมื่อวันที่ 11 มิ.ย.69 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เปิดเวที TH-AI Passport Forum ระดมรับฟัง-แลกเปลี่ยนความคิดเห็น โครงการ TH-AI Passport โดยมี นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี), น.ส.แนน บุณย์ธิดา สมชัย รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดีอี, นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย และ ดร.การดี เลียวไพโรจน์ สส.บัญชีรายชื่อ รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) และรองประธานคณะกรรมาธิการการสื่อสาร โทรคมนาคม และดิจิทัล (กมธ.ดีอี) เข้าร่วม

ทั้งนี้ ช่วงหนึ่งของการถามตอบ นายธีระชาติ ก่อตระกูล อดีตผู้สมัคร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ได้ตั้งคำถามถึงข้อสงสัยเกี่ยวกับความโปร่งใสของโครงการว่า แม้ผู้ชี้แจงบนเวทีพยายามอธิบายรายละเอียดหลายประเด็นแล้ว แต่ยังมีข้อกังวลสำคัญเกี่ยวกับกระบวนการก่อนเริ่มโครงการ การจัดทำ TOR ความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายการเมืองกับผู้ชนะงาน และความจำเป็นของสื่อประชาสัมพันธ์บางประเภทที่ถูกกำหนดไว้ในเอกสารโครงการ

นายธีระชาติ กล่าวว่า กองทุนดีอีเปิดกระบวนการตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ ขณะที่รัฐมนตรีเข้ามารับตำแหน่งในช่วงเดือนกันยายน จึงต้องการให้ชี้แจงว่า รัฐมนตรีหรือปลัดกระทรวงดีอีรู้จักเป็นการส่วนตัวกับผู้ได้รับงานโครงการนี้หรือไม่ เนื่องจากสังคมมีข้อสงสัยจำนวนมาก โดยเฉพาะประเด็นการกำหนดให้ใช้ป้ายโฆษณาในร้านสะดวกซื้อและสนามบิน ซึ่งถูกตั้งข้อสังเกตว่าไปสอดคล้องกับลักษณะ TOR ของอีกโครงการหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานรัฐในกระทรวงอื่น

พร้อมกันนี้ นายธีระชาติ ยังตั้งข้อสังเกตว่า หากโครงการมีข้อสงสัยและความเสี่ยงด้านความโปร่งใสมากขนาดนี้ เอกชนผู้รับสัญญาควรพิจารณายกเลิกสัญญาก่อนหรือไม่ เพื่อไม่ให้การเดินหน้าโครงการสร้างภาระและข้อครหาตามมา อย่างไรก็ตาม นายพชร อนันตศิลป์ ปลัดกระทรวงดีอี ได้ชี้แจงทันทีว่า เอกชนไม่สามารถยกเลิกสัญญาฝ่ายเดียวได้ และกระทรวงก็ไม่ยินยอมให้ยกเลิก เนื่องจากเป็นสัญญามาตรฐานทางราชการ

ต่อมา นายธีระชาติ ยังตั้งคำถามเชิงเทคนิคเพิ่มเติมเกี่ยวกับแนวคิดการนำผลลัพธ์จาก AI ต่างประเทศมาใช้ฝึกหรือพัฒนาโมเดลของไทย โดยตั้งข้อสังเกตว่าอาจขัดต่อเงื่อนไขการใช้งานของเจ้าของโมเดล และอาจถูกมองว่าเป็นการนำผลงานของระบบ AI ต่างประเทศมาใช้ต่อโดยไม่ถูกต้อง พร้อมขอให้กระทรวงชี้แจงว่า การสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ของประเทศจะดำเนินการอย่างไรให้ไม่ละเมิดสิทธิหรือสัญญาของผู้ให้บริการโมเดลต่างประเทศ

นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอี ชี้แจงว่า ในส่วนกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างเป็นหน้าที่ของข้าราชการประจำ โดยยอมรับว่ารู้จักผู้ชนะงานเป็นการส่วนตัว

"ในฐานะผู้ที่เคยทำงานภาคเอกชนและทำงานมาหลายด้าน ย่อมรู้จักบุคคลจำนวนมากในประเทศ และเป็นไปไม่ได้ที่จะไม่รู้จักผู้ที่เข้ามาชนะการประมูลงานของกระทรวงใดเลย อย่างไรก็ตาม ยืนยันว่าไม่ได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง และรายละเอียดทั้งหมดเป็นหน้าที่ของฝ่ายข้าราชการประจำที่ได้ชี้แจงไปแล้ว" นายไชยชนก กล่าว


นายธีระชาติ จึงตั้งคำถามต่อว่า แม้จะรู้จักกันเป็นเรื่องปกติ แต่ต้องการทราบระดับความสนิท เนื่องจากมีข้อสงสัยว่าเอกชนสามารถยกระดับสเปกระบบจากตัวเลขที่ถูกตีความว่าอยู่ราว 139 TPS ไปเป็น 5,000 TPS ได้อย่างไร โดยเห็นว่า หาก TOR กำหนดขั้นต่ำไว้ระดับหนึ่ง แต่ผู้รับสัญญาเพิ่มประสิทธิภาพให้สูงกว่ามาก ย่อมทำให้เกิดคำถามว่าต้นทุนและส่วนต่างในโครงการมีมากน้อยเพียงใด

อย่างไรก็ตาม นายพชร โต้แย้งว่า ตัวเลข 139 TPS ไม่ได้ปรากฏอยู่ใน TOR และเป็นตัวเลขที่ผู้ตั้งข้อสังเกตคำนวณขึ้นเอง โดยข้อกำหนดที่แท้จริงคือระบบต้องรองรับผู้ใช้งานพร้อมกัน 500,000 คนต่อชั่วโมง พร้อมย้ำว่าควรพูดคุยบนข้อเท็จจริง ไม่ใช่นำตัวเลขที่ตีความขึ้นเองมาใช้กล่าวหาว่า TOR มีปัญหา

นายพชร กล่าวว่า หากผู้รับสัญญาระบุว่าจะจัดหาระบบที่รองรับได้สูงกว่า TOR กระทรวงย่อมยึดตาม TOR เป็นฐาน และหากระบบไม่สามารถรองรับการใช้งานได้จริงตามเงื่อนไข ก็มีบทปรับและมาตรการลงโทษตามวินัยสัญญาทางราชการอยู่แล้ว ดังนั้น สิ่งสำคัญคือการตรวจสอบตามข้อกำหนดในสัญญา ไม่ใช่การสรุปว่าการให้บริการเกิน TOR เท่ากับมีส่วนต่างหรือมีความไม่โปร่งใสโดยอัตโนมัติ

ขณะเดียวกัน นายธีระชาติ ยืนยันว่า ประเด็นที่ต้องการตั้งคำถามคือ ประสิทธิภาพของ TOR ในการเปิดการแข่งขันอย่างเป็นกลาง หากรัฐกำหนดสเปกขั้นต่ำไว้ระดับหนึ่ง แต่ภายหลังผู้ชนะงานสามารถเสนอประสิทธิภาพสูงกว่าได้มาก อาจทำให้เกิดข้อสงสัยว่าผู้เข้าแข่งขันรายอื่นสามารถประเมินต้นทุนและแข่งขันได้อย่างเท่าเทียมหรือไม่ อีกทั้งยังตั้งข้อสังเกตถึงกรอบเวลาการทำงานหลังลงนามสัญญา ซึ่งต้องเปิดลงทะเบียนภายใน 30 วัน และเปิดให้บริการภายใน 90 วัน ว่าเป็นระยะเวลาที่สั้นมากสำหรับโครงการระดับ 1,600 ล้านบาท จึงทำให้เกิดข้อสงสัยว่าเอกชนอาจทราบรายละเอียดหรือเตรียมการมาก่อนหรือไม่

นอกจากนี้ นายธีระชาติ ยังตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับลำดับเวลาในกระบวนการอนุมัติโครงการ โดยระบุว่ามีหลายจุดที่สังคมตั้งคำถาม ตั้งแต่ช่วงรัฐบาลรักษาการ การนำเรื่องเข้าสู่ ครม.เศรษฐกิจ ไปจนถึงการลงนามในเอกสารที่เกี่ยวข้อง จึงต้องการให้ฝ่ายกระทรวงชี้แจงให้ชัดว่า การดำเนินโครงการเป็นไปตามกระบวนการปกติและไม่มีการออกแบบเพื่อเอื้อประโยชน์ให้เอกชนรายใดรายหนึ่ง

ด้าน น.ส.พาขวัญ วงศ์พลทวี กรรมการ บริษัท ฮิวแมน อินเทลลิเจนท์ จำกัด ซึ่งเป็นผู้ชนะโครงการ ชี้แจงว่า TOR ไม่ได้เขียนตัวเลข 139 TPS แต่กำหนดให้รองรับผู้ใช้งาน 500,000 คนต่อชั่วโมง ขณะที่การออกแบบระบบจริงต้องคำนึงถึงช่วงเวลาที่มีผู้ใช้งานสูงสุด ไม่ใช่คำนวณจากค่าเฉลี่ยในช่วงเวลาที่มีผู้ใช้งานน้อย

น.ส.พาขวัญ กล่าวว่า ตัวเลข 5,000 TPS ไม่ได้เกิดจากการต่อรองเป็นพิเศษหรือมีใครสั่งให้เพิ่ม แต่เป็นสิ่งที่ระบบต้องเตรียมไว้โดยธรรมชาติ หากต้องการรองรับผู้ใช้งานระดับ 5 ล้านคนอย่างมีประสิทธิภาพ เพราะเป็นไปไม่ได้ที่ระบบจะรองรับประชาชนจำนวนมากได้ด้วยขีดความสามารถขั้นต่ำตามการคำนวณแบบเฉลี่ยต่อวินาทีเท่านั้น

"การให้บริการจริงต้องพิจารณาจากพฤติกรรมการใช้งานในช่วงพีก ความหนาแน่นของผู้ใช้ และความพร้อมของระบบในเชิงปฏิบัติ ไม่ใช่เพียงนำตัวเลข 500,000 คนต่อชั่วโมงไปหารด้วยจำนวนวินาทีแล้วสรุปเป็นต้นทุนหรือขีดความสามารถของระบบทั้งหมด เนื่องจากการออกแบบระบบเทคโนโลยีขนาดใหญ่ต้องเผื่อความสามารถรองรับการใช้งานพร้อมกันในช่วงที่มีความต้องการสูง" น.ส.พาขวัญ กล่าว

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
◉ 'ดีอี' จ่อเปิดตัว 'AI Passport' เดือน มิ.ย.69 ให้คนไทยใช้ AI ตัวดังฟรี
◉ แกะทีโออาร์ 'AI Passport' ให้คนไทย 15 ปีขึ้นไปใช้ AI ตัวท็อปฟรี
◉ 'ไชยชนก' คอนเฟิร์ม TH-AI Passport โปร่งใส ใช้งบ 1.6 พันล้านคุ้มค่า
◉ 'ไชยชนก' ยันเดินหน้า TH-AI Passport เปิดวิธีลงทะเบียน-ขั้นตอนใช้งาน มิ.ย.69
◉ 'ดีอี' การันตี TH-AI Passport โปร่งใส ใช้ AI ฟรี 25 โมเดล
◉ TH-AI Passport ฝ่ายค้าน-กูรูไอทีชำแหละเละ เทียบ OKMD งบต่างกันพันล้าน
◉ เปิดเฮียริ่ง TH-AI Passport เริ่มแล้ว ปลัดดีอีลั่นเดินหน้าต่อ ใช้ความเห็นปรับสัญญา
◉ 'ดร.การดี' ซักคุ้มงบ TH-AI Passport 'ดีอี' ยันดันใช้ AI แตะ 19%
◉ 'ไชยชนก' เสนอเปิด Beta Test TH-AI Passport ให้ลองระบบจริง ลุ้นเปิดใช้ 1 ก.ค.69