เจาะ 3 สาเหตุอาจเป็นไปได้ กรณีเพจเฟซบุ๊กนายกฯ อนุทิน หายปริศนาชั่วคราวเมื่อวันที่ 2 ม.ค. 2569 งานนี้ระบบ Meta ล่ม ถูกถล่มรีพอร์ต หรือฝีมือแฮกเกอร์กันแน่?
เพจเฟซบุ๊กส่วนตัวของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย ที่ชื่อ “Anutin Charnvirakul” หรือลิงก์เดิม https://www.facebook.com/nituna1966 นั้นไม่สามารถเปิดชมเนื้อหานานหลายชั่วโมง ผู้ใช้เฟซบุ๊กจำนวนมากพบว่าไม่สามารถเข้าถึงโปรไฟล์นี้ได้ราวกับ “ปลิวหาย” ไปจากระบบ Meta จนกระทั่งไม่นาน บางส่วนของโปรไฟล์เริ่มกลับมา แต่หลายโพสต์ยังเปิดชมไม่ได้ จนกระทั่งราว 23.30 น. ทุกโพสต์กลับมาครบถ้วนตามปกติ
อย่างไรก็ตาม ช่วง 5.00 น. ของวันที่ 3 มกราคม 2569 ลิงก์แรกที่ปรากฏในการค้นหาคำว่า "Anutin Charnvirakul Facebook" บน Google อย่าง https://www.facebook.com/nituna1966 ยังคงมีปัญหาการเข้าถึงในบางอุปกรณ์หรือบางภูมิภาค แต่ถ้าใช้ลิงก์ ID ถาวรอย่าง https://www.facebook.com/profile.php?id=100001536522818 ยังเข้าถึงได้ตามปกติ ซึ่งเป็นลักษณะคลาสสิกของปัญหาบนแพลตฟอร์มเฟซบุ๊กที่โลกเคยเห็นมาหลายครั้ง
*** 3 สาเหตุ เป็นไปได้
สาเหตุที่เป็นไปได้สูงสุดจากข้อมูลและพฤติกรรมระบบ Meta คือปัญหาทางเทคนิค (Technical Glitch) จากฝั่ง Meta เพราะที่ผ่านมา เฟซบุ๊กมีประวัติหยุดชะงัก outage หรือมี bug ข้อผิดพลาดชั่วคราวบ่อยมาก โดยเฉพาะกับโปรไฟล์ที่มีผู้ติดตามจำนวนมหาศาล
โปรไฟล์ Anutin นั้นมีผู้ติดตามเกิน 3 แสน ระบบ caching หรือ vanity URL (ชื่อย่ออย่าง nituna1966) อาจมีปัญหา ทำให้ลิงก์เก่าชั่วคราวใช้งานไม่ได้ แต่ ID ถาวรยังอยู่ การที่โพสต์หายแล้วกลับมาทยอย ก็ตรงกับอาการ “data sync delay” ที่ Meta เคยออกมายอมรับใน outage ใหญ่ๆ
อีกสาเหตุที่เป็นไปได้ คือการถูก Mass Report จนระบบระงับชั่วคราว เนื่องจากช่วงนี้เป็นช่วงการเมืองร้อนแรง ก่อนการเลือกตั้งใหญ่ในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 โปรไฟล์นักการเมืองอาจถูกฝ่ายตรงข้ามหรือบ็อตกด report จำนวนมาก อาจมีการอ้างว่าละเมิดนโยบายชุมชน ทำให้อัลกอริทึม Meta ระงับบัญชีอัตโนมัติชั่วคราวเพื่อตรวจสอบ ซึ่งเมื่อทีมงานมนุษย์ได้ตรวจสอบแล้ว ก็เปิดกลับมาให้ใช้งานได้ตามปกติ เป็นกรณีคล้ายกันกับคนดังหรือนักการเมืองทั่วโลก
ในอีกด้าน เพจนี้อาจถูกแฮกหรือโจมตีไซเบอร์ก็ได้ ตามที่หลายความเห็นบนโลกโซเชียลใช้คำว่า “เจอมือดีถล่ม” อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลที่ตรวจสอบยังไม่พบหลักฐานชัดเจน เช่น ไม่มีโพสต์แปลกปลอม ไม่มีการเปลี่ยนชื่อหรือรูปโปรไฟล์ และกลับมาปกติเร็วมากภายในวันเดียว ซึ่งหากเป็นแฮกจริง มักใช้เวลานานกว่านี้ในการกู้คืน และ Meta จะแจ้งเตือนเจ้าของบัญชีอย่างเป็นทางการ โดยยังไม่มีรายงานยืนยันใดๆ
ในขณะที่ยังไม่แน่ชัดว่ากรณีนี้คือความผิดพลาดทางเทคนิค หรือการถูก mass report ในช่วงการเมืองตึงเครียด แต่เคสนี้ทำให้คนไทยได้เกร็ดความรู้เรื่อง Vanity URL และ Permanent ID บนเฟซบุ๊ก โดย Username จำง่ายอย่าง nituna1966 นั้นเป็นเพียงทางลัดที่ Meta เตรียมไว้ ซึ่งหากมีปัญหาเซิร์ฟเวอร์หรือนโยบาย ลิงก์นี้อาจใช้งานไม่ได้ชั่วคราว ต่างจาก ID ตัวเลข ซึ่งเป็นรหัสถาวรที่หายไปยากกว่า และผู้ใช้อาจบุ๊กมาร์ก ID ไว้เสมอสำหรับบัญชีสำคัญ
สำหรับผู้ใช้เฟซบุ๊กทั้งที่เป็นคนดังและไม่ใช่ ควรจะเปิดการยืนยันตัว 2 ชั้น Two-Factor Authentication (2FA) คู่กับเปิดการแจ้งเตือนล็อกอินแปลก และอย่าแชร์รหัสกับทีมงานมากเกินไป เพื่อป้องกันทั้ง bug และแฮกเกอร์ตัวจริงในยุคที่โลกออนไลน์ร้อนแรงแบบนี้.
